INNGANGUR

TALFÆRIN

MÁLHLJÓÐIN

SÉRHLJÓÐIN

SAMHLJÓÐIN

ÆFINGAR

FORSÍÐA

Málhljóðin

Málhljóðunum í íslensku er skipt í tvo meginflokka, sérhljóð og samhljóð.

Sérhljóðin

Sérhljóðin skiptast í einhljóð, sem í nútímamáli eru 8 talsins (t.d. a, i, u), og tvíhljóð, sem eru alls 5 (t. d. ei, æ, á). Einhljóð myndast þannig að talfærum er stillt í ákveðna, fasta stöðu meðan hljóðið er sagt. Tvíhljóð myndast á hinn bóginn með því að talfærin hreyfast frá myndunarstað eins hljóðs til myndunarstaðar annars á meðan hljóðið er sagt. Alls teljast sérhljóðin því vera 14 en trúlega eru þau ögn fleiri, eins og nánar er bent á í kafla um tvíhljóðin.

Samhljóðin

Samhljóðin skiptast líka í nokkra flokka eftir myndunarhætti og myndunarstað. Þessir flokkar eru lokhljóð (t.d. b og p) myndast með lokun talfæra í munni og önghljóð, (t.d. v og f ) myndast við þrengsli í talfærum, en það eru langstærstu flokkarnir. Þá eru nefhljóð, (m og n) sem eru einu hljóðin í íslensku sem myndast með loftsraumi um nef og eiga sér mörg afbrigði, og loks hliðarhljóð  (l) og sveifluhljóð (r) sem myndast á sérstakan hátt með tungu í munni.

Samhljóðin eru mun fleiri en sérhljóðin, ef talin eru öll afbrigði þeirra, eða 31 talsins. Samkvæmt þessu teljast málhljóðin í nútímaíslensku ekki færri en 44, eða talsvert fleiri en stafirnir í stafrófinu. Stafsetning nútímamáls er fjarri því að segja nákvæmlega til um framburð, eins og getið var um í Inngangi. Í setningunni Birgir og Ægir sungu sum af lögunum of hægt er stafurinn g skrifaður 5 sinnum en aldrei borinn fram með nákvæmlega sama hætti.

Síðast yfirfarið 18.11.2001 - svp

 

 

©Allur höfundarréttur þessa efnis er hjá Sverri Páli Erlendssyni.  Notkun er öllum heimil, ekki síst þeim sem kynnu að þakka fyrir afnotin.   Öll birting ellegar frekari útfærsla er háð leyfi höfundar.