Hvar er Siglufjörður?

Þegar hugurinn reikar á fornar slóðir úr fjarska verður stundum ekki hjá því komist að upp skjóti kollinum undarlegar vangaveltur. Sjaldnast koma þær á blað og það er ef til vill eins gott. En heimaslóðirnar eru á sínum stað og halda áfam að vera til þótt maður fari burt. Maður fylgist með fréttum, skoðar myndir og gleðst yfir öllu því gamla og kunnuglega en kippir sér upp þegar maður sér að búið er að breyta einhverju. Það er þessi ósanngjarna eigingirni.

Mér hefur samt stundum orðið hugsað til þess hvað fólki á Siglufirði þyki um þetta eða hitt, sem ég hef leyft mér að hafa skoðun á. Hvernig líkar Siglfirðingum til dæmis að vera allt í einu og fyrirvaralaust taldir til Skagafjarðar? Sýslumörkin eru ekki lengur við Almenningsnöf. Ef við skoðum kort og handbækur sjáum við að það er búið að færa þau til. Til dæmis í Íslandshandbókinni. Þar er markalínan milli sýslnanna við Hvanndali. Sennilega hefur þetta byrjað þegar landinu var skipt í kjördæmi og Siglufjörður hafður með vesturhluta Norðurlands. Og kannski smiðshöggið hafi verið rekið síðasta vor þegar Siglufjörður var kominn í flokk með Hofsósi og Sauðarkróki í símaskránni. Samt er svæðisnúmerið, sem ekki má kalla svæðisnúmer, 46 eins og á Akureyri.

Nýjar sýslur - ný göt
Einhvern veginn finnst mér þetta ekki rétt. Og þá kemur mér í hug að gamall vinur minn á Siglufirði sagði forðum: „Ég er ekki Skagfirðingur. Ég er Fljótamaður." Kannski skipti þetta meira máli áður fyrr. Það er líka verið að rugla landsmenn með undarlegheitum eins og þeim að nú séu sýslur ekki lengur til eins og áður. Hins vegar eigi að sameina sveitarfélög og gefa öllu ný nöfn. Hvað var gert í gamla Skagafirði? Þar voru öll sveitarfélög nema eitt sameinuð. Þar með var reyndar endurstofnuð gamla Skagafjarðarsýslan. Hún verður bara að heita nýju nafni.

Siglufjörður er ekki í þessari nýju Skagafjarðarsýslu þótt sýslumörkin séu farin af Almenningsnöf og Siglufjörður sé í símaskránni með Hofsósi og Sauðárkróki. Hins vegar er mörgum efst í huga að bora gat frá Siglufirði gegnum Héðinsfjörð til Ólafsfjarðar. Kannski kemur sú tíð á ný að Siglfirðingar fari á sýslunefndarfund til Akureyrar eins og langafi minn, séra Bjarni, gerði um aldamótin. Verði á ný meðal Eyfirðinga.

Burt - og ekki til baka
Þegar ég var að alast upp á Siglufirði þótti sjálfsagt að allmargir unglingar, þeir sem Jóhanni skólastjóra, Flosa, Guðbrandi, Hafliða og þeim góðu kennurum tókst að koma í gegnum landspróf, færu burt í frekara nám. Flestir fóru í Menntaskólann á Akureyri og nokkrir í Verslunarskólann í Reykjavík. Við vorum átta sem hófum nám í MA haustið 1964. MA var mikill Siglfirðingaskóli, þessi árin vorum við alls um 30 talsins í skólanum. Það þótti líka að mig minnir sjálfsagt mál á Siglufirði að þeir sem höfðu náttúru til að læra á bók gengju svokallaðan menntaveg. Ég vissi ekki fyrr en löngu síðar að þetta var óvenjulegt. Í mörgum sjávarplássum var litið niður á slíka auðnuleysingja sem ekki vildu vinna með höndunum og í lengstu lög reynt að fá þá ofan af villu sinna vega. Siglfirðingar skildu hins vegar gildi menntunar.

En fæstir þessara skólagengnu manna og kvenna áttu afturkvæmt. Hvers vegna? Ef til vill vantaði þá grundvöll til að starfa á heima. Ef til vill eru aðrar ástæður og kannski getur einhver sagt mér þær. Ég hef oft hugsað um þetta, ekki síst vegna þess að þessu er öfugt farið, til dæmis á Sauðárkróki. Flestir læknar, tannlæknar, lögfræðingar arkitektar, hjúkrunarfólk, kennarar og viðskiptafræðingar þar léku sér börn á Króknum. Samt voru Króksarar áður fyrr miklu færri en Siglfirðingar í MA. Síðar var stofnaður framhaldsskóli á Sauðárkróki og síðan eru Króksararnir í MA jafnvel talsvert fleiri en Siglfirðingar. Mér þykir það líka sérkennilegt..

Svona getur hugurinn reikað. Ef til vill eru þeir fleiri en ég sem velta vöngum á þennan hátt. Ef ekki - ja, þá er það auðvitað allt í besta lagi.

Sverrir Páll

Birt í Hellunni 1998