Aðstoðarskólameistari Menntaskólans á Akureyri, Jón Már Héðinsson, kærði til lögreglunnar á Akureyri föstudaginn 3. nóvember að dreift hefði verið í skólanum auglýsingabæklingi þar sem auglýstar voru 5 áfengistegundir, skemmtun með suðrænum kokteilum, aðgöngumiði með inniföldum drykk og kynning á drykkjum til miðnættis. Um var að ræða auglýsingu á skemmtun sem kallast Club Ibiza en auglýsendur voru Sjallinn, Dreamworld Entertainment Agency og Flugfélag Íslands. Kæran var lögð fram í því ljósi að áfengisauglýsingar eru bannaðar á Íslandi, auglýsingunum var dreift í skóla, þar sem áfengisnotkun er óheimil og henni var beint að hópi unglinga sem hvorki hafa aldur né leyfi til að umgangast áfengi. Engin ábending um aldursmörk var að finna í nefndri auglýsingu.

Í frétt á Vef MA segir enn fremur að lögreglan hafi komið á staðinn og tekið skýrslu um málið. Þá er haft eftir aðstoðarskólameistara að töluverð brögð hafi verið að því að vínveitendur hafi fengið nemendur til að dreifa auglýsingum og boðsmiðum meðal skólafélaga sinna.

Þessi frétt er tekin fyrir í Morgnblaðinu 15. nóvember og í framhaldi af því rætt við framkvæmdastjóra Sjallans, eins af auglýsendunum. Skiljanlegt er að hann kannist ekki við sök sína, en skýringar hans eru forvitnilegar og óljósar. 

Má auglýsa allt, alls staðar
Framkvæmdastjórinn segir að bæklingurinn hafi verið sendur sem einkapóstur til ákveðinna aðila sem hafi aldur til að skemmta sér í Sjallanum. Hann segir líka að bæklingurinn liggi frammi á börum Sjallans og sé því einungis tekinn af þeim sem hafi aldur til. Hann telji að hann megi auglýsa áfengi inni á vínveitingahúsi.

Lítum á málið. Ef maðurinn sendir bækling með áfengisauglýsingum í einkapósti út fyrir húsið, er hann þá ekki að brjóta lögin, ef  hann skilur þau þannig að hann megi auglýsa innanhúss á veitingastaðnum?  Ef framkvæmdastjórinn lætur bæklinginn liggja frammi á veitingahúsi, þar sem hann má hleypa inn fólki sem er 18 ára en ekki selja því áfengi nema það sé tvítugt, er hann þá að dreifa áfengisauglýsingu til fólks undir áfengisaldri, eða bannar hann 18-20 ára fólki að taka bæklinginn?

Hvernig í ósköpunum stendur á því að bæklingur þessi lá í bunkum á vídeóleigum á Akureyri umrædda helgi? Telur maðurinn að áhugasamir gestir hússins hafi tekið með sér bæklinga í hundraðatali  eða safnað saman póstsendingum og af tilviljun skilið óvart eftir nokkra tugi af bæklingum hér og nokkra tugi þar?  Og hvernig stendur á því að Lögreglan á Akureyri lagði hald á bunka með 50 svona bæklingum í Menntaskólanum á Akureyri eftir að margir nemendur höfðu tekið sér eintak af honum þar sem hann lá frammi á Sal skólans og gerðu síðan viðvart að þarna væri á ferð ólögleg auglýsing. Hvernig komust bæklingarnir þangað? Ekki bara einn sem hefur slæðst með einhverjum Sjallagesti heldur bunkar af þeim? Er ekkert að marka lögin sem segja að áfengisauglýsingar séu bannaðar? 

Leitin að hinum seka
Ef í ljós kemur að veitingamenn, sem hafa í sinni þjónustu skólanemendur, sem jafnvel hafa ekki aldur til að umgangast áfengi, hafi fengið einhverja þeirra til að fara með bunka af bæklingum í skóla og dreifa þeim þar, hvort sem er persónulega til skólafélaganna eða til að liggja frammi í bunkum - ætli veitingamenn séu þá sekir um afbrotið eða nemendurnir? Er hugsanlega verið að kaupa unglinga til að brjóta lög með því að borga þeim fyrir verk eins og þetta?

Hvað segir lögreglan um þetta mál, er hún að rannsaka það og hefur fundist sökudólgur? Er hann í Sjallanum eða jafnvel Flugfélagi Íslands?  Eða kannski krakkinn sem hefur tekið þetta að sér?

Framkvæmdastjóri Sjallans segir í Morgunblaðinu að hann skilji ekki kæru aðstoðarskólameistara. Samt svarar hann henni efnislega eins langt og það nær og vísar málinu frá sér, en eftir stendur spurningin um það hvernig bæklingur með bönnuðu auglýsingaefni kemst í bunkum frá honum og samstarfsfyrirtækjum hans inn í skóla og á vídeóleigur.  

Skefjalausar árásir á unglinga
Eftir stendur líka að þetta er ekki í fyrsta skipti sem mál af þessu tagi koma upp, það hefur iðulega verið kvartað við veitingamenn á Akureyri fyrir að lauma auglýsingum inn í skólana, m.a. veggspjöldum, bæklingum, boðsmiðum o.fl. og sumir veitingastaðir stunda gylliboð á áfengi, ókeypis drykki og jafnvel drykkjukeppni í hrópandi samkeppni við tilraunir skólanna til að halda gangandi heilbrigðu félagslífi unglinga án vímuefna. Um það var mikil umræða á Akureyri í fyrravetur og því varnarstarfi er ekki lokið.

Áfengi, vínveitingar og veitingahús eru eru sjálfsagðir þættir í menningu nútímasamfélags. En skefjalausar árásir vínveitenda á börn og unglinga og áróðursstríð sem þeir beina að æskufólki sem ekki hefur aldur til að umgangast eða neyta söluvöru þeirra er með öllu ótækt. Svona ólöglegt athæfi verður að stöðva. Og því brýnna er það sem fyrirtæki, sem vilja láta telja sig virðingarverð, eiga í hlut.

Sverrir Páll
Höfundur er menntaskólakennari, ritstjóri Vefs MA og fulltrúi í forvarnanefnd skólans

Birtist íó Morgunblaðinu í nóvemberlok 2000