Vefritstjórn

til tals á ráðstefnunni UT99, 26. og 27. febrúar 1999

Þegar Vefur Menntaskólans á Akureyri var opnaður í september síðastliðnum hafði verið afráðið að við hann starfaði ritstjóri í hlutastarfi. Ákveðið var að gera þessa tilraun til að freista þess meðal annars að halda vefnum sífellt sem nýjustum, uppfæra jafnóðum nýtt efni og taka burt gamalt, stýra inn á vefinn efni, sem þar ætti að vera tímabundið en nema það brott þegar þess væri ekki þörf eða réttur tími. Það sem að baki þessari hugmynd lá var að of mörg dæmi höfum við séð um að skólar, stofnanir og fyrirtæki hafi varið fé og fyrirhöfn í að koma upp góðum vef og upplýsingaríkum. Nokkrum mánuðum síðar hefur komið í ljós að ýmislegt er strax orðið úrelt og enn síðar er vefurinn orðinn gagnslítill, jafnvel ekki annað en nafnið eitt. Það er ekki nóg að leggja slóð, einhverjir þurfa að halda henni færri.

Þennan sannleika reyndi ég sjálfur þegar ég fyrir allmörgum árum, trúlega 1994, gerði svolitla tilraun til að gera vef Menntakólans á Akureyri, í kjölfar vefnámskeiðs. Þessi litli vefur, sem varla var annað en fáeinar upplýsingar um skólann, texti án mynda eða annarra útlitsþátta, fór í loftið, en tími vefsetra skóla var ekki kominn og tilrauninni var ekki fylgt eftir. Heimsóknir á vefinn reyndust að vísu skipta þúsundum þau um það bil þrjú ár sem hann lá í vanhirðu í loftinu, en eftir allmargar ábendingar um að hann væri orðinn afgamalt og liðið lík ákvað ég loks að loka honum - vonum seinna.

Meðal annars í ljósi svona reynslu var ákveðið að nýr vefur Menntaskólans á Akureyri yrði ritstýrður. Vefur verður að lifa með tímanum, sé honum ekki sinnt í vikur eða mánuði er hann dauður. Dauður vefur gerir fátt annað en að taka pláss á öldum ljósvakans.

Önnur ástæða ritstjórnar á Vef Menntaskólans á Akureyri er sú að höfundar efnis eru fjölmargir og vefarar sömuleiðis. Eins og verkin eru skipulögð nú semja skólastjórnendur hver sinn hluta af því efni er varðar skólann og fyrirkomulag hans, eða stjórna því verki með fulltingi ritstjóra. Efni er varðar kennslu aðskiljanlegra námsgreina semja deildarstjórar og kennarar þeirra og jafnan er að minnsta kosti einn í hverri grein fær um að vefa sjálfur og ýmist skjóta efni inn á vefinn eða gera það með aðstoð ritstjóra eða vefstjóra. Sama gildir um fleiri aðila og stofnanir sem eiga efni á vef, til dæmis bókasafn, ráðgjafa og fleiri mætti telja.

Þegar svo margir leggja hönd að verki er nauðsynlegt, ef halda á samræmi í upplýsingarvirki eins og vefurinn er, að einhver hafi með höndum ritstjórn, sem að þessu leyti er samræmingarstarf. Það er stefna okkar að samræmingin nái að minnsta kosti að því marki að forsíður allra efnisþátta, hvort sem um er að ræða námsgreinar eða aðra upplýsingaþætti, séu sambærilegar, aðkoma gesta sé alls staðar í sama stíl, hvað varðar útlit og efnistök. Innan þessara efnisflokka hafa umsjónarmenn hins vegar hver um sig frjálsar hendur um efnismeðferð og uppsetningu. Hér er ritstjórnin því aðallega samræming á útliti efns og frágangi þess.

Í þriðja lagi þótti ráðlegt að fá til starfs ritstjóra íslenskumann, í þessu tilfelli íslenskukennara sem hefði reynslu í vefnaði, og ætti auðvelt með að lesa próförk að efni sem birt væri, leiðrétta og leiðbeina um málfar og réttritun, enda þekkist hvort tveggja að kennarar treysta sér ekki fyllilega til að skrifa texta eða eru af einhverjum sökum ekki færir um það. Móðurmálskennarar eru jafnan þeir sem mesta þjálfun hafa í þessum efnum. Hér er ritstjórnin því fólgin í að samræma mál og ritun.

Þannig má segja að hugmyndin um ritstjóra Vefs MA sé þrískipt, að hann sjái um að efni vefsins sé reglulega endurnýjað og honum þannig haldið sífellt nýjum, að hann sjái um að samræma útlit og efnismeðferð á þeim hluta vefsins sem kalla má hinn opinbera svip hans og loks að hann annist þann þátt að samræma og móta málfar og ritun íslensks máls á vefnum.

Að loknum hálfs vetrar reynslutíma er of snemmt að dæma um það hvernig þessi tilraun með að hafa ritstjóra á vef hefur tekist og síst er það á færi þess sem verkið hefur annast og auk þess hefur mestur tíminn farið í að byggja upp þessa upplýsingaveitu og móta starfið eftir því sem tími hefur gefist til frá öðrum störfum. Hér er einungis um hlutastarf að ræða, fáeinar klukkustundir á viku. Hitt má vera ljóst að hver sá skóli eða önnur stofnun sem afræður að hafa slíka aðferð við að halda utan um vef sinn verður að gæta þess að ef vel á að takast til er þetta töluvert tímafrekt starf. Ég leyfi mér að vísu að segja á þessu andartaki að þetta er nauðsynlegt starf ef á annað borð er metnaður fyrir því að hafa vefinn sífellt lifandi og með nýlegu efni, sæmilega samræmdan í útliti og efnissniði og á boðlegu íslensku máli þokkalega rétt stafsettu.

 

febrúar 1999 - svp