Einhvern veginn þykir mér alltaf skemmtilegast að koma í skólann á björtum og kyrrum vormorgnum. Þá vill iðulega svo til að hrafnar tveir sitja hvor á sinni meginburstinni, að norðan og sunnan, og ræðast við á því máli sem þeir einir skilja nú. Á öðrum tímum, svo og þegar þessir hrafnar eru fjarri, geta þeir sem að skólanum koma litið prýðilega höggmynd Ásmundar Sveinssonar, Óðinshrafninn, sem settur var á stall skammt frá gamla skólahliðinu vorið 1990, þegar liðin voru 110 ár frá stofnun Möðruvallaskóla og 50 ár frá því Menntaskólinn fékk að kallast því nafni.

Sumum þykir hrafn ekki fagur fugl og því síður merkilegur. Hann er það nú samt. Hann er til dæmis alveg hrafnsvartur og það er ekki hægt að segja um margar aðrar vængjum knúnar verur. Svo er hann vitur. Meira að segja svo vitur að Óðinn sjálfur hafði tvo í þjónustu sinni, Hugin og Munin. Þeir sátu jafnan á öxlum hans og sögðu honum allt markvert sem þeim þótti þeir sjá og heyra. Hann sendi þá í leiðangur í birtingu á hverjum degi og þeir komu til baka um hádegisbil og sögðu tíðindi. Það er gömul saga. En enda þótt enginn skilji hrafnamál til fulls síðan Óðinn sálugi lenti í maganum á úlfinum (það gerði amma hennar Rauðhettu líka talsvert löngu síðar) finnst mér hálfpartinn eins og eitthvert vit hljóti að smjúga af goggum morgunhrafnanna, inn undir bárujárnið, niður eftir tæplega níræðu timbrinu. Það læðist með veggjum og ef til vill líka undir gólfdúknum. Og hver veit nema það séu einmitt þeir sem eru svo heppnir að sitja eða standa um stund einmitt þar sem dúkurinn er mest slitinn og með flestum götum sem eru vitrari en aðrir í þessu húsi? Ja, það skyldi nú aldrei vera.
Hvað sem öðru líður hafa hrafnar verið einkennisfuglar Menntaskólans á Akureyri um langt árabil ásamt uglunni, en um hennar vit hefur enginn leyft sér að efast. Ekki einu sinni úti í hinum stóra heimi þar sem menningin er víst svo mikil og merkileg. Ekki heldur í henni Reykjavík. Um þessar mundir er að nálgast 75 ár frá því Huginn og Muninn tóku sér fasta bólfestu í félagslífi nemenda. Þar eru þeir enn. Þann 15. október 1927 var lífi blásið í málfundafélag, sem stóð að vísu á gömlum rótum, en þetta félag hlaut nafnið Huginn. Skömmu síðar, þann 29. október 1927, hófst útgáfa skólablaðsins Munins. Útgefandi var málfundafélagið Huginn. Þetta var ekki fyrsta skólablaðið hér. Áður hafði verið gefinn út Skólapilturinn, en hann var lengst af handskrifaður og átti rætur í Möðruvallaskóla.

Huginn og Muninn hafa síðan flogið samhliða um þennan skóla í blíðu og stríðu. Sú saga verður ekki öll rakin hér. Hún er betur sögð í Sögu Menntaskólans á Akureyri, tveimur fyrstu bindunum.
Muninn hefur ekki alltaf verið eins. Í fyrstu var honum ætlað að koma út á þriggja vikna fresti, en það mun hafa gengið verr en til var stofnað og ekki var krummi orðinn ýkja gamall þegar ritstjórar hófu að kveina undan efnisskorti, töldu sjaldgæft fyrirbrigði að blaðið fengi sent efni óbeðið. Einhverjar viðlíka tilkynningar finnst mér ég hafa séð hanga hér uppi um veggi á undanförnum árum.

Efnistök blaðsins mótuðust á löngum tíma og svo var orðið þegar dró að fertugsafmæli Munins að hann var í útliti og jafnvel að efni býsna vandað tímarit, íhaldssamt og virðulegt að dómi margra.

Sé litið í Munin þessara ára blasir fyrst við fjarskalega langur og mynduglegur pistill ritstjóra, stundum með alvarlegum vangaveltum um lífið og tilveruna í skóla eða utan hans, stundum með málalengingum sem illar tungur töldu að væru til þess eins að skrifa ekki skemur en ritstjóri ársins á undan. Þarna eru greinar eftir nemendur um fjölbreytilegustu málefni, viðtöl við nemendur og kennara, smásögur eftir nemendur, frumsamdar og þýddar, jafnvel kannanir á viðhorfum til tiltekinna mála. Í hverju blaði var að minnsta kosti ein opna með ljóðum nemenda, aðallega frumsömdum, talsvert af myndum úr skólalífinu og oft fjölmargar neðanmálsgreinar þar sem birt voru meðal annars eftirminnileg mismæli kennara og nemenda, fágætur asnaskapur í þýðingum og töflustílum í tungumálunum, svo eitthvað sé nefnt. Og í hverju blaði var talsvert ítarlegur póstur, annáll, annalis scholae, þar sem greint var frá öllu því sem gerðist í skólalífinu: Þennan daginn var málfundur um þetta eða hitt, þessir höfðu framsögu, svo og svo margir tóku til máls og fundarmenn voru þetta og þetta margir. Einhvern daginn fóru einhverjir í einhvers konar ferð á vegum skólans, annan dag komu einhverjir gestir og gerðu eða sögðu eitthvað, enn annan dag var salur eða mánaðarfrí eða íþróttakeppni með þessum árangrinum eða hinum. Svo var skólaball hér, stjörnuskoðun þar, tónlistarkynning eða bókmenntakvöld og þar fram eftir götunum. Og á baksíðunni var oft auglýsingin frá Gefjuni: Terelinebuxurnar frá okkur eru sérstaklega sterkar og endingargóðar. Og það voru þær, gljáandi sem spegill á fjórða ári!

Síðar breyttist þetta hefðbundna blað. Í stað hins staðlaða tímarits á gljápappír komu fjölrituð blöð eða jafnvel í dagblaðalíki, stundum pólitískir slaghamrar í stíl við sinn tíma. Enda þótt súrnaði í æðum sumra sem vildu halda fornri hefð höfðu þessi blöð þann meginkost að draga fram í dagsljósið mynd af því sem gert var, rætt og ritað meðal nemenda. Og seint verða allir á eitt sáttir í stórri stofnun. Þeir eru líka til og hafa verið lengi sem sakna þess sárt að ekki skuli meira tekist á um málefni í Munin jafnvel þótt á rólyndistímum sé.

Núna síðustu árin hefur Muninn sótt meira og meira í átt að tímaritsforminu, að minnsta kosti í útliti. Nútímatæknin gerir aðstandendum kleift að ganga frá blaðinu fullbúnu til prentunar. Þess vegna hefur umbrot og prentun breyst frá blaði til blaðs. Stundum eru kápumyndir fjölskrúðug listaverk í fjölmörgum litum. Þetta er vissulega fjölbreytni í sjálfu sér. En stundum læðist að manni eins og mér grunur um að meiri áhersla sé lögð á þessa ytri þætti, útlit blaðsins, en innihaldið sjálft. Það er ekki alltaf mikið, ekki alltaf fjölbreytt, ekki alltaf vandað. Sumpart er það vegna þess að blaðinu berst lítið af efni óbeðið, rétt eins og fyrir sextíu árum eða svo. Sumpart er það vegna þess að blaðið er unnið og frá því gengið á alltof stuttum tíma, því er hespað af með miklum næturvökum á síðustu stundu til að koma því í prentun á tilsettum tíma. Ritstjórnin er ekki alltaf öll virk og sama fólkið er á bólakafi í öllu, að afla efnis, semja efni, tölvusetja, brjóta um, safna auglýsingum og allt hvað heiti hefur. Og ábyrgðarmaður úr röðum nemenda hefur ekki alltaf bein í nefinu til að fleygja efni sem berst og er tæplega birtingarhæft. Stundum er ekki lesin próförk vegna þess að blaðið verður að komast í prentun. Stundum, segi ég, því svo gerist það vissulega líka að vel gengur. Auðvitað er Muninn oft gott og skemmtilegt blað.

Að baki hverju tölublaði er mikil vinna, miklu meiri en nokkurn getur grunar sem ekki hefur reynt. Þetta er því mörgum góður skóli, góð reynsla. Og það er líka góður skóli, sem alltof fáir sækja, að setjast og skrifa góða blaðagrein um hvaðeina sem hugurinn hvarflar að og fá hana birta í skólablaðinu sínu, eða yrkja ljóð, skrifa smásögu, þýða eitthvað slíkt og birta jafnvel þótt ekki sé haldin sérstök keppni í því skyni að fá fólk til þessa. Það mættu fleiri gera.

Ég held að hverjum skóla sé mikilvægt að eiga að minnsta kosti eitt gott skólablað. Stundum er gott að þau séu fleiri, svolítil samkeppni og ofurlítill rígur verður oft til þess að lífga upp á tilveruna og bæta blöðin. En meginkostur blaðanna er sá að þau eru vettvangur fyrir skoðanaskipti, upplýsingar og listræna tilburði þeirra sem nýta sér þennan miðil. Hins vegar held ég að Muninn, sem er enn blað Hugins, Skólafélags Menntaskólans á Akureyri, ætti að hafa meira heimildagildi fyrir seinni tíma lesendur en nú er. Við ættum að geta tekið blöðin frá í fyrra og flett því upp, ef við þurfum, hvenær farið var í Mývatnssveit, hvað gert var þegar gestir komu í heimsókn, hvernig undirbúningur árshátíðar gekk og hvað þá var í boði. Var opin vika? Gerði stjórnin eitthvað - eða þriðjabekkjarráð? Við ættum að geta séð allt um starfið og árangurinn í Morfís og spurningakeppninni, hvenær TóMA hafði tónleika eða hvort teflt var eða spilað bridds. Muninn ætti samkvæmt þessu öðrum þræði að gefa mynd af félagslífinu í skólanum.

En núna - allt í einu - stöndum við frammi fyrir nýjum veruleika. Við erum dottin inn í framtíðina. Nú verður ekki lengur allt á pappír. Nú þarf ekki að bíða vikum og mánuðum saman eftir því að skólalífið sé fært á spjöld sögunnar. Núna - allt í einu - eru nemendur Menntaskólans á Akureyri orðnir fyrstir allra framhaldsskólanema á Íslandi að eiga sér lifandi fjölmiðil, skólablað, tímarit... einfaldlega gamla góða Munin með splunkunýju sniði - á vefnum. Nú verður hægt að skrá allt félagslífið jafnóðum, nú á að vera hægt að sjá alltaf hvað á að gerast, hvenær og hvar, hvað gerist og hvernig það gengur allt saman. Og myndir. Og gerinar. Og alls konar keppni, sögur og ljóð og hvað sem frjóu fólki kemur í hug. Já, núna þegar Muninn er orðinn svo gamall að hann ætti að vera löngu kominn á eftirlaun og ellistyrk tekur hann sig á flug og er bókstaflega kominn í loftið. Hvernig er hægt að sameina betur gamla og nýja tímann?

En Muninn er miðill Hugins og þeir hrafnarnir flögra enn um. Ellin hefur ekki slegið gráma á svartar fjaðrir þeirra. Þeir eru að verða hálfáttræðir, fæddust með tveggja vikna millibili, og eiga það skilið að heill fylgi þeim um ókomna tíð. Og ég vona að samband sé og verði með þeim og þeim tveimur, Hugin og Munin, sem sitja á burstum gamla skólahússins þegar ég geng heim að skólanum á fögrum vormorgni og smeygja vísindum inn í hið forna hús með götóttum gólfdúk, mannfólki til mannvits.

Sverrir Páll