Kristmann
Guðmundsson
Hann fæddist 23.október árið 1901 á Þverfjalli í Lundareykjardal í
Borgarfirði.
Hann hóf nám við Samvinnuháskólann, seinna svo í Noregi og víðar erlendis. Hann dvaldist víða erlendis árið 1924 fluttist hann til Noregs, þaðan fór hann til Kaupmannahafnar svo bjó hann einnig um skeið í Vínarborg. Það var svo árið 1939 sem hann fluttist aftur heim til Íslands.
Kristmann er í hópi víðlesnustu íslenskra rithöfunda, en skáldsögur
hans hafa verið þýddar yfir á fjölmörg tungumál. Á meðan hann bjó úti í Noregi
skrifaði hann á norsku, en hann þýddi þær flestar yfir á íslensku bæði fyrir og
eftir heimkomu sína.
Kristmann hefur samið margar skáldsögur, sú fyrsta var skrifuð á norsku
árið 1929 og kom svo út á Íslandi 1932 hún heitir Morgunn lífsins.
Brúðarkjóllinn kom út 1927 í Noregi en 1933 á Íslandi. Bjartar nætur komu út
1934 bæði á Íslandi og í Noregi. Börn jarðar kom út í báðum löndum 1935.
Lampinn kom út 1936 í báðum löndum. Gyðjan og uxinn kom út 1937. Ströndin blá
1940, Nátttröllið glottir 1943, Góugróður 1947, Félagi kona 1947, Kvöld í
Reykjavík 1948, Þokan rauða kom út í tveimur bindum árin 1950 og ’52. Helgafell
kom út á Íslandi 1951 en 1932 í Noregi. Sigmar kom út 1953 en 1930 í Noregi.
Harmleikurinn á Austurbæ kom út 1955, Ferðin til stjarnanna var gefin út 1959
en hún var gefin út undir dulnefninu Ingi Vítalín. Ármann og Vildís kom út 1963
en í Noregi var hún gefin út 1928. Torgið kom út 1965, Skammdegi 1966,
Tilhugalíf1968, Smiðurinn mikli 1969, Sumar í Selavík 1971 og svo að lokum
Brosið 1972.
Kristmann hefur einnig gefið út tvö ljóðakver, Rökkusöngvar árið 1922
og Kristmannskver árið 1955.
Það hafa verið gefnar út nokkrar smásögur eftir hann, Arma leg 1940,
Höll Þyrnirósu 1952, Blábrá og fleiri sögur 1968, Islansk kjærlighet 1926 engin
íslensk þýðing til.
Hann hefur svo líka gefið út sjálfsævisögu sína, en hún var gefin út í
fjórum bindum. Ísold hin svarta árið 1959, Dægrin blá 1960, Loginn hvíti 1961
og Ísold hin gullna árið 1962.
Kristmann hefur einnig skrifað nokkur leikrit sem hafa þá bara verið
sett upp í útvarpi. Hann hefur líka þýdd margar skáldsögur og skrifað margar
greinar.
Kristmann er með afkastamestu rithöfundum Íslands og er það mjög
sérstakt líka að hann skrifaði ekki allar bækur sína á íslensku, heldur meðan
að hann bjó úti skrifaði hann á norsku, þó hafa flestar bækurnar hans verið
þýddar yfir á íslensku þá bæði af honum og fleirum.
Jóhann Gunnar 4.F
Kristmann Guðmundsson
Kristmann Guðmundsson fæddist 1901 á Þverfelli í Lundarreykjadal, í Borgarfirði, en ólst svo upp á Snæfellsnesi. Hann stundaði nám við Samvinnuskólann, síðan í Noregi og svo víðar erlendis. 1924 fluttist Kristmann til Noregs og bjó þar fram til 1939, þá fluttist hann svo aftur heim til Íslands. Á meðan á dvöl sinni í Noregi skrifaði hann fjöldan allan af skáldsögum á norsku og hefur hann svo þýtt margar þeirra á íslensku fyrir og eftir heimkomu, en hann ritaði svo síðari bækur sínar á íslensku. Kristmann samdi einnig smásögur, leikrit, ljóðabækur, endurminningar, þýddi erlendar bækur og margt fleira.
Það sem einkennir verk Kristmans er að hann setur áherslu á hið ílla innræti mannsins. Í stað þess að fjalla um tign mannsins og fagran lífstilgana, eru persónurnar í einu og öllu hræddar við að vera menn. Þær eiga hvergi hald, hvorki í sjálfum sér né utan við sjálfan sig og ekki í neinum siðgæðislegum, hvað þá félagslegum hugsjónum. Verkin eru á vissan hátt mjög einföld, með svipuð viðfangsefni, en hafa aðeins breytilega meðferð og stíltegund. Frásagnargleðin, sem er eitt af bestu einkennum Kristmans, heldur lesandanum ávallt vel við efnið. Eftir að lesandinn hefur lesið eitt af verkum Kristmanns, finnur hann að höfundurinn hefur borið hann langt af leið frá veruleikanum, alla leið inn í óhugnanlegan heim, sem er fullur af ógeðfeldu og sjúku fólki, sem hefur mjög þröng sjónarmið.
Sögur kristmans nutu talsverðra vinsælda og hafa verið þýddar á önnur tungumál. Hann er sagður vera í hópi víðlestnustu íslenskra rithöfunda. Kristmann lést svo árið 1983.
Hér að neðan kemur ítarlegur listi yfir skáldsögur og nokkur önnur verk Kristmans:
ü Skáldsögur: Morgunn lífsins (Livets morgen) 1929, Brúðarkjóllinn (Brudekjolen) 1927 og var hún þýdd á íslensku
1933, Bjartar nætur (Hvide nætter) 1934 og í ísl. þýð. 1934, Börn jarðar (
Jordens barn) 1935 og í ísl. þýð. 1935,
Lampinn ( Lampen) 1936 og í ísl. þýð. 1936, Gyðjan og uxinn (Gudinden og oksen)
1938, Ströndin blá ( Den blå kyst), 1931 og í ísl. þýð. 1940, Náttröllið
glottir 1943, Góugróður 1947, Félagi kona 1947, Kvöld í Reykjavík 1948, Þokan
rauða I-II 1950-52, Helgafell (Dett hellige fjeld)1932 og í ísl. þýð. 1951,
Sigmar 1830 og í ísl. þýð 1953,Harmleikurinn á Austurbá1955, Ferðin til
stjarnanna (undir dulnefninu Ingi Vítalín) 1959, Ævintýri í himingeimnum 1959,
Ármann og Vigdís 1928 og í ísl. þýð 1963, Torgið 1965, Skamndegi 1966,
Tilhugalíf 1968, Smiðurinn mikli 1969, Sumar í Selavík 1971, og svo að síðustu
Brosið 1972.
ü Smásögur: Arma Ley 1940, Höll Þyrnirósu 1952, Blárblá
og fleiri sögur 1968, og svo Islandsk kjærlighet 1926.
ü Ljóðabækur: Rökkursöngvar 1922 og
Kristmannskver 1955.
Smásagnarsafnið: Íslenzk ást 1926 um
haustið
Auður 4.U